Bir Sayfa Seçin

Sağlık Hizmetlerinde İletişim

Editör: Prof. Dr. Erol Özmen

 

İnternet Aracılığı ile Bilgi Edinmek

Prof. Dr. Erol Özmen

Günümüzde internetin sağlık ve hastalıklar ile ilgili bilgi edinmek ve hastalıklar için çare aramak amacıyla giderek daha yaygın biçimde kullandığı görülmektedir. Bu durum internet aracılığı ile ulaşılan bilgi kaynaklarının niteliksel açıdan değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Fakat ne yazık ki internette gezinirken gözlenenlere bakılırsa, internet üzerinden yayınlanan bilgilerin bir kısmının (belki de önemli bir kısmının) doğruluk ve geçerliliğinin tartışmalı olduğudur. Kendi hâline bırakıldığında bu ürkütücü görünümün daha da artacağı görülmektedir. Ayrıca unutulmaması gereken konulardan biri de yanlış bilgilerin yayınlanmasını önlemenin neredeyse olanaksız olduğu ve bu konuda bir çaba harcanacaksa yasaklamaya ve önlemeye çalışan yaklaşımdan daha farklı bir yaklaşımda bulunulması gerektiğidir. Bu da sağlık profesyonellerine düşen zor ve önemli görevlerden biridir.

Durumu daha net görmenin en güzel yollarından biri konuyu bizzat test etmektir. İnternette bilgiye ulaşmanın en kolay yolu arama motorlarını kullanmaktır. Bütün dünyada en yaygın kullanılan arama motoru olan “Google”a “depresyon” yazılıp tarama yapılarak bu amaca ulaşmak mümkündür.

Yapılan tarama sonucunda ilk sayfalarda çıkan web sitelerinin sayfalarının önemli bir oranının içeriklerinin psikiyatristler tarafından hazırlanmadığı görülmektedir. Bir sağlık konusu olarak ele alındığında, bu konuda söz sahibi en yetkili uzmanların psikiyatristler olduğu dikkate alındığında bu durum ürkütücüdür. Alanda uzman olmayanların da web sayfalarında içerik yazabilecelkleri düşünülecek olursa doğru ve yanlış bilgiyi ayırt etmek görevi ne yazık ki kullanıcıya kalmaktadır. Bu da kullanıcıların sağlık okuryazarlığının yüksek olmasını gerektirmektedir.

Bazı web sayfalarında gözlenen bilimsel yanlışları şöyle sıralayabiliriz. Örneğin “Sürekli gülümsemeye çalışın, çünkü kısa bir zamanda göreceksiniz ki gülmek depresyon dâhil birçok sorununuzu çözmenize yardım edecektir.” doğru bir tavsiye değildir. Ayrıca bilimsel yaklaşıldığında  “hafif depresyon-orta depresyon-ağır depresyon-aşırı depresyon” şeklinde bir sınıflandırmadan söz edilemez. Belirtileri en az iki hafta sürmesi gereken majör depresyonu tanımlarken “Belirtiler gün içinde belirli saatlerde ya da gün boyu görülebilir ve iki hafta kadar sürebilir.” ifadesini kullanılamaz.

Web sitelerinin içerikleri daha dikkatli biçimde incelendiğinde, sağlık profesyonellerinin ve sağlıkla ilgili resmi ve sivil toplum kuruluşlarının konuyu ciddi ve acil biçimde ele almalarının gerektiği daha açık biçimde görülmektedir. Web sitelerinin yanlış bilgilerle dolu içerikleri, konunun tüketiciye ya da arama motorlarının yetkililerine bırakılamayacak olduğunu göstermektedir. Arama motorlarında öne çıkma için gerekli olan teknik uygulamalar kadar içeriğe de odaklanılmalıdır. Ekonomik çıkar elde etmek için web siteleri oluşturanlar ile rekabet etmenin tek yolu, doğru içeriği ilgi çekecek biçimde izleyicilere sunmaktır.

Prof. Dr. Erol Özmen
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi
Psikiyatri Anabilim Dalı

Sağlık Bilimleri Enstitüsü
Sağlık Hizmetlerinde İletişim Anabilim Dalı

Güncelleme: 21.01.2018