Bir Sayfa Seçin

Sağlık Hizmetlerinde İletişim

Editör: Prof. Dr. Erol Özmen

 

Lider ve Liderlik

Prof. Dr. Erol Özmen

Lider denilince genellikle büyük kurumları, kuruluşları ya da örgütleri yöneten kişiler akla gelir. Oysa liderlik, yalnız bir kurumda üst yöneticilik yapanlara ait bir süreç değildir. Her türlü grupta herhangi bir işin yapılmasını sağlayan bir lider mutlaka bulunur. Lider, belli bir amacın gerçekleşmesi için insanları etkileyebilen ve onları etkinleştiren kişidir. Hangi kişilik özelliklerine sahip kişilerin lider olmaya yatkın olduğu eskiden beri tartışılan bir konu olmakla birlikte bu konuda belli bir görüş birliği yoktur. Bu yazıda lider ve liderlik ile ilgili özet bilgiler verilmeye çalışılacaktır.

Söz hekimliğe gelince, hekimler konumları gereği mesleklerini yürütürken “liderlik” yapmakla yükümlüdürler. Hekimler; sorumlu olduğu hasta ve yakınlarına, birlikte çalıştığı ekibe, yöneticisi olduğu sağlık ocağına, kliniğe ya da hastaneye, ekip başı olarak liderlik yapmak zorundadır. Bu nedenle “lider” ve “liderlik” bir hekim için üzerinde düşünülmesi gereken konulardır. Çünkü yönetici olmak ve yönetmek, lider olmaktan liderlik yapmaktan çok farklı bir durumdur. Lider, konuşmasıyla, duruşuyla ve bıraktığı izlenimle kendini belli eder. Onunla görüşen, konuşan ondan etkilenir. Lider olmak için yalnız iyi bir insan olduğu ya da iyi niyetli olduğu izlenimi bırakmak yeterli değildir. Lider olabilmek için otorite gücünü kullanmadan etkileyebilme gücüne sahip olmak gerekmektedir.

Liderin herkes tarafından bilinen, genel kabul gören bir vizyonu ve misyonu vardır. Lider, küçük hesaplar peşinde koşmaz; ufka, geleceğe bakar. Attığı her adım, aldığı her karar belli bir amaca yöneliktir. Kurumda “kurumsal değerler” yaratmaya çalışır.

Lider, kapsayıcı ve bütünleyicidir. Yalnız bir azınlığı ya da çoğunluğu değil, tüm kurumu kucaklar. Önyargılarla kimseyi dışlamaz; farklı düşüneni yok saymaz, korkutarak, sindirerek yöneticilik yapmaz. Her türlü eleştiriye açıktır.

Lider, yöneticisi olduğu kurumu kendisi yönetir. Gerektiğinde danışır, görüş alır; ikna olduysa karar da değiştirir. Fakat ne emanetçidir, ne emir kulu, ne de gölge. Lider, yönlendirilen değil, yönlendirendir. Başkasının değil, kendisinin belirlediği amaçları gerçekleştirir.

Lider, tüm çalışanlarına güvenir. Yetki devretmekten, alt yönetici atamaktan çekinmez. Yönetici, güvenilir değilse, başkalarına güvenmeyi bilmiyorsa lider olamaz. Lider açık, tutarlı ve dürüsttür. Yaptıkları ve ekibi ile dürüstlüğü konusunda kimsede en ufak tereddüt bırakmaz. Hem kendisi çıkar peşinde değildir, hem de birilerinin çıkar elde etmesine alet olmaz. Lider, art niyetli değildir. Konumunu daha üst bir mevkiye taşıyabilmek için kurumunu ve onun olanaklarını kullanmaz.

Lider, kendisini iyi tanır; yöneticilik etkinliklerinin duygularından etkilenmesine izin vermez. Tutum ve davranışları ile tutarlıdır. Lider, koşulların değişeceğini çok önceden sezinler ve çok önceden önlemler alınmasını sağlar. Her türlü zorluğu ve güçlüğü bir fırsata dönüştürmesini bilir. Lider neler olacağını durup beklemez; olacakları yönlendirir. Karar almakta ve bunların uygulanmasında gecikmez.

Görüldüğü gibi lider olmak kolay bir süreç değildir. Herkes lider olamaz, her yönetici doğal olarak bir lider değildir. İster atanarak, ister seçilerek gelmiş olsun; yönetici olan kişinin lider özellikleri taşıyıp taşımaması, kurum için ya bir şanstır ya da şanssızlık. İyi bir lider tarafından yönetilen kurumlarda çalışanlar huzurlu, mutlu, umutlu ve verimlidir. Kötü bir liderin bulunduğu kurumlarda ise herkes kendi başını kurtarmanın arayışı içindedir.

Prof. Dr. Erol Özmen
Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi
Psikiyatri Anabilim Dalı

Sağlık Bilimleri Enstitüsü
Sağlık Hizmetlerinde İletişim Anabilim Dalı