Bir Sayfa Seçin

Sağlık Hizmetlerinde İletişim

Editör: Prof. Dr. Erol Özmen

 

Umutlar Tükenmeden

Prof. Dr. Erol Özmen

Umutsuzluk, insanı tüketen ve her türlü psikososyal sorunun ve ruhsal hastalığın ortaya çıkmasına neden olabilen bir duygudur. Ülkemizde yaşananlara ve dünyada olup bitenlere baktığınızda, umutsuz ve karamsar olmak için her şeyin olduğunu görürsünüz. Sağlık çalışanları da meslekleri gereği umutsuzluk yaratan olaylarla fazlasıyla karşılaşmaktadırlar. Peki siz bir sağlık çalışanı olarak geleceğe umut ve coşku ile bakabiliyor musunuz, yoksa geleceği karanlık mı görüyorsunuz? Sağlıkta dönüşüm adı altında yürütülen sağlık politikasının ne getirip ne götüreceği henüz bilinmiyor iken, sağlık politikasını belirleyenlerin sık sık birbiriyle çelişen uygulamaları yürürlüğe koymaları kafaları karıştırmaktadır. Bu uygulamalar sağlık çalışanlarını yıldırması yanında, Sağlık Bakanlığının ne yapmak istediğine karar veremediği izlenimi de yaratmaktadır. Bunun en son örneği, sevk zincirinin kaldırılmasıdır. “Sevk zinciri olmadan aile hekimliği sistemi yürütülebilir mi” sorusuna kimse “evet yürütülebilir” diye yanıt veremez. Sevk zincirinin kaldırılmasının sağlıkta dönüşüm adı altında yürütülmeye çalışılan politikaların işlemediğini kabul etmek anlamına mı geldiğinin, bir seçim yatırımı mı olduğunun ya da bizim bilemediğimiz başka bir şey mi olduğunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Ayrıca sistemi köklü biçimde etkileyebilecek kararların uygulamaya konması, bir yandan da sağlık çalışanlarında sağlıkta dönüşüm projesinin yeterince hazırlık yapılmadan uygulamaya konmuş olabileceğini düşünmelerine neden olmaktadır. Var olan bu durum, gelecekle ilgili belirsizlik ve karışıklık yaratması yanında, sağlık çalışanlarının kendileri, meslekleri, işleri ve ülkenin geleceği ile ilgili umutsuz ve karamsar olmalarına da yol açmaktadır. Özellikle halk sağlığı uzmanları olmak üzere birçok hekim, doğruyu ararken içinden çıkılamayacak yanlışların yapıldığını düşünmektedir.

Ülkemizde yalnız sağlık alanında değil her alanda bir karışıklık var gibi görünüyor. Ülke sosyal açıdan entegrasyon, psikolojik açıdan ise kimlik arayışı içinde. Bir ruh sağlığı uzmanı gözüyle baktığınızda ülkenin durumunun ergenlik çağındaki gencin durumuna benzediğini görüyorsunuz. Bilindiği gibi ergenlik çağında gençler her şeyi sorgularlar; kendi değerlerini, toplumun değerlerini, kim olduğunu, nasıl bir insan olduğunu, hangi mesleğin kendisine uygun olduğunu ve nasıl bir gelecek kurması gerektiğini araştırırlar. Eğer gençte daha önceki yıllarda oluşan psikolojik yapılanma ne kadar sağlıksız ve sorunluysa, ergenlik dönemi de o kadar fırtınalı geçer. Fakat sağlıklı bir şekilde atlatıldığında öncekinden çok daha sağlıklı bir ruhsal yapılanma gerçekleşmektedir. Ülkemiz açısından baktığımızda da toplumun bir çok farklı kesiminin birbirinin varlığını (onu yok etmeyi ya da dönüştürmeyi amaçlamadan) kabul etmesi, her kesimin kendisini güven içinde hissedeceği bir ortamın ve bir arada yaşama kültürünün oluşması ile güçlü bir sosyal yapının oluşacağı görülmektedir. Bu da ancak toplumun iyi bir şekilde yönlendirilmesi ile mümkündür.

Manisa’da lise 1. sınıf öğrencilerinde yaptığımız bir araştırmada gençlerin yüzde 82’sinin Beck Umutsuzluk Ölçeği’nin “geleceğe umut ve coşku ile bakıyorum” maddesini “evet” ve yüzde 83’ünün “geleceğimi karanlık görüyorum” maddesini “hayır” şeklinde yanıtladıkları görülmüştür. Görüldüğü gibi bu oranlar gençlerimizin her şeye karşın gelecek ile ilgili umutlu olduklarını göstermektedir. Kuşkusuz yıllar ilerledikçe ve gerçeklerle yüzleştikçe gençlerde gelecekle ilgili umutsuzlukların artması beklenebilir. Fakat gençlerimizin yaşanan sorunları gör(e)medikleri söylenemeyeceğine göre, gençlerin kendilerini her sorunu aşabilecek güçte hissetmeleri önemli bir olgudur. Yalnız gençlerde değil toplumun her kesiminde umutlar tükenmeden topluma yön verenlerin insanlarda güven duygusu yaratan, tutarlı, kucaklayıcı ve hoşgörülü bir tutum sergilemesi gerekmektedir.

Prof. Dr. Erol Özmen
Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi
Psikiyatri Anabilim Dalı

Sağlık Bilimleri Enstitüsü
Sağlık Hizmetlerinde İletişim Anabilim Dalı